อยากเห็นนักเรียนแพทย์...
บทนำและคำแนะนำทั่วไป
นี่เป็นความเห็นส่วนตัวของตนเองที่เป็นอาจารย์แพทย์มาเกือบ 30 ปี เคยเป็นนักเรียนแพทย์ในยุคที่ยังทันเห็นอาจารย์แพทย์ที่เป็นรุ่นก่อตั้งคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เคยเป็นนักเรียนแพทย์ที่ได้ทำหัตถการทางการแพทย์มากมาย รวมทั้งทำคลอดปกติ 10 ราย ทำคลอดด้วยคีมคีบ 10 ราย ทำคลอดด้วยเครื่องดูด 10 ราย ผ่าท้องคลอด ผ่าไส้ติ่ง ผ่ากระเพาะทะลุ ที่สำคัญ ยังจำได้ว่าอาจารย์สอนเรายังไง ตัวเองและเพื่อน ๆ นิสิตแพทย์ทำตัวอย่างไรตอนยังเรียนอยู่
นักเรียนแพทย์เป็นช่วงรอยต่อระหว่างคนที่ไม่รู้เรื่องทางการแพทย์กับคนที่รู้เรื่องทางการแพทย์มากพอที่จะรักษาความเจ็บป่วยของคน นักเรียนแพทย์จึงจำเป็นต้องสะสมความรู้และพัฒนาทักษะหลาย ๆ อย่างเพื่อให้ถึงจุดนั้น แม้ว่าจะมีสิ่งที่ต้องสะสมและพัฒนามากมายหลายอย่าง แต่ก็พอจะสรุปได้ง่าย ๆ เป็น
- แยกออกว่าอะไรปกติอะไรไม่ปกติ - คนเป็นแพทย์จะต้องสามารถบอกได้ว่า อาการหรือร่างกายคนไข้ที่ดูแลอยู่มันเป็นของปกติหรือผิดปกติ และถ้าผิดปกติมันผิดปกติอย่างไร
- ลงมือทำอะไรต่อมิอะไรได้แบบคนที่เป็นแพทย์เขาทำได้ - คนเป็นแพทย์ย่อมต้องทำหัตถการเป็น แต่งตัวเขาห้องผ่าตัดเข้าเคสผ่าตัดเป็น ทำผ่าตัดหรือช่วยผ่าตัดได้บ้างไม่มากก็น้อย
ดังนั้น ทุกคนคงเข้าใจได้ไม่ยากว่า หน้าที่ของคนเป็นนักเรียนแพทย์เมื่อขึ้นมาเรียนที่ฝ่ายศัลยศาสตร์ ก็คือ การสะสมความรู้ที่จะนำไปสู่ความสามารถในการแยกให้ออกบอกให้ได้ว่า คนไข้มีความผิดปกติด้วยโรคทางศัลยกรรมหรือไม่แบบไหนยังไง และมาฝึกทักษะในการทำหัตถการต่าง ๆ ทางศัลยกรรม รวมถึงการหัดเข้าเคสผ่าตัดช่วยผ่าตัด พื้นฐานทักษะด้านหัตถการนี้จะเป็นสิ่งที่ถูกใช้ในการต่อยอดไปสู่การทำหัตถการต่าง ๆ ที่ยากขึ้น ไม่ว่าจะไปเรียนต่อเป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาใด ๆ
ถ้าไม่มาเรียนมาฝึกมาหัดสิ่งเหล่านี้ตอนเป็นนักเรียนแพทย์ แล้วจะไปฝึกตอนไหน! ถ้าทำไม่ได้ตอนเป็นนักเรียนแพทย์ ทุกคนมองว่าเป็นเรื่องปกติและให้อภัย แต่ถ้าไม่มีทักษะและทำหัตถการพื้นฐานไม่ได้ แล้วจะมาฝึกหัดตอนเป็นแพทย์แล้ว น่าจะมีปัญหา
สิ่งที่อยากเห็นนักเรียนแพทย์ทำตอนขึ้นมาเรียนศัลยศาสตร์
เมื่อมีนักเรียนแพทย์ผ่านขึ้นมายังฝ่ายศัลยศาสตร์ ผมจึงอยากเห็นสิ่งต่อไปนี้
แผนกผู้ป่วยนอก
ไม่ต้องการเห็นนักเรียนแพทย์มาอยู่ในห้องตรวจแล้วนั่งเฉยไม่สนใจคนไข้ นั่งคุยกัน นั่งหลับ นั่งเล่นมือถือหรือแทปเล็ต
แต่อยากเห็น
- นักเรียนแพทย์กระตือรือล้นในการซักถามประวัติเจ็บป่วย จะจากอาจารย์ จากแพทย์ประจำบ้าน หรือจากคนไข้ก็ตาม
- นักเรียนแพทย์กระตือรือล้นในการตรวจร่างกายคนไข้ที่มาที่แผนกผู้ป่วยนอก ซึ่งก็คือ การดู ดูแบบจริงจังใกล้ชิด ไม่ใช่นั่งเก้าอี้อยู่หลังคนไข้ห่างไป 2 เมตร การคลำ คือมาตรวจมาสัมผัสด้วยมือด้วยนิ้วตัวเอง การเคาะ การฟัง
- นักเรียนแพทย์ซักถามเพื่อให้รู้จักโรคของคนไข้แต่ละคนที่ได้พบ
หอผ่าตัด
ไม่ต้องการเห็นนักเรียนแพทย์เข้ามาในห้องผ่าตัด แล้วยืนจับกลุ่มอยู่ห่าง ๆ คุยกัน เล่นมือถือหรือแทปเล็ต
แต่อยากเห็น
- นักเรียนแพทย์กระตือรือล้นขอเข้าเคส จะเข้า 1 คน 2 คน 3 คน 4 คน ไม่ใช่ปัญหา เข้ามาให้หมด นักเรียนแพทย์จะต้องฝึกล้างมือให้เป็น ใส่เสื้อกาวน์ผ่าตัดให้เป็น รักษาสภาพปราศจากเชื้อได้ตลอดการเข้าเคส ยืนได้ถูกที่ในระหว่างผ่าตัด ช่วยผ่าตัดเป็น ถ้าไม่เข้าเคสมา ก็ทำสิ่งเหล่านี้ไม่เป็น ถ้าไม่เข้ามา ก็จะไม่มีโอกาสเลยที่จะได้ทำหัตถการต่าง ๆ จากง่ายไปยาก สิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้ ก็ต้องเข้าเคสเท่านั้น
- เมื่อเข้าเคส นักเรียนแพทย์อยากรู้อยากเห็นในสิ่งที่ทำ สอบถาม พูดคุย ไม่ใช่ยืนนิ่งห่างออกไป 2 ฟุต ไม่มองเข้าไปให้เห็นที่จุดที่ผ่าตัดจริง ๆ
- ถ้าเลือกที่จะดูการผ่าตัดหลาย ๆ ห้อง ก็จะได้ประโยชน์ในแง่ได้เห็นการผ่าตัดที่หลากหลายขึ้น แต่ก็ควรจะดูแบบสนอกสนใจ อยากรู้อยากเห็น
หอผู้ป่วยใน
อยากเห็น
- นักเรียนแพทย์พูดคุยกับผู้ป่วย ตรวจร่างกายให้รู้จักความผิดปกติของร่างกาย เพื่อจะได้สะสมความรู้เข้าตัวเอง
- นักเรียนแพทย์กระตือรือล้นที่จะฝึกฝนการทำหัตถการต่าง ๆ ที่ทำกันเป็นประจำที่หอผู้ป่วยใน อาทิเช่น การทำแผล